Circulating, Total และ Max Supply อ่านจำนวนเหรียญให้เข้าใจ
3 ตุลาคม 2569

น้ำจากภูเขาไม่ได้ทะลักลงแอ่งหินทีเดียวทั้งหมด มันไหลลงมาเรื่อยๆ บางช่วงเบา บางช่วงแรงหลังฝนตก ระดับน้ำในแอ่งจึงเปลี่ยนตามปริมาณที่ไหลเข้าและที่ไหลออก ใครเคยเดินป่าไปดูสายน้ำตกอีกหลายแห่งของชุมพรที่คนพูดถึงน้อยกว่าหินตั้ง คงเห็นภาพนี้ชัด เหรียญคริปโตหลายสกุลก็เข้าสู่ตลาดในลักษณะคล้ายกัน คือทยอยออกมาตามกลไกที่กำหนดไว้ ไม่ได้มีครบทั้งหมดตั้งแต่วันแรก
เพราะอย่างนั้น หน้าข้อมูลของเหรียญจึงมักแสดงจำนวนเหรียญถึงสามตัวเลข และสามตัวเลขนี้บอกคนละเรื่องกัน ถ้าอ่านสลับกันอาจเข้าใจมูลค่าและความเสี่ยงของเหรียญผิดไปมาก
Circulating Supply เหรียญที่หมุนเวียนอยู่ในมือคนจริงๆ
Circulating Supply คือจำนวนเหรียญที่อยู่ในตลาดและซื้อขายได้ในตอนนี้ เปรียบได้กับน้ำที่อยู่ในแอ่งแล้ว ตัวเลขนี้คือตัวที่ใช้คูณกับราคาเพื่อคำนวณมูลค่าตลาดที่เห็นกันทั่วไป ใครยังสับสนว่าทำไมราคาต่อเหรียญถึงบอกอะไรได้น้อย อ่านเรื่องมูลค่าตลาดกับราคาต่อหน่วยประกอบ
สิ่งที่ควรรู้คือ แหล่งข้อมูลแต่ละแห่งอาจนับ Circulating Supply ต่างกันเล็กน้อย บางแห่งตัดเหรียญที่อยู่ในกระเป๋าของทีมหรือมูลนิธิออก บางแห่งไม่ตัด ตัวเลขจึงไม่ใช่ความจริงที่ตายตัว แต่เป็นการประมาณตามวิธีนับของแต่ละที่
Total Supply เหรียญทั้งหมดที่มีอยู่ตอนนี้ รวมส่วนที่ยังล็อกไว้
Total Supply คือจำนวนเหรียญทั้งหมดที่ถูกสร้างขึ้นแล้วและยังไม่ถูกทำลาย รวมทั้งส่วนที่หมุนเวียนในตลาดและส่วนที่ยังถูกล็อกไว้ เช่น เหรียญที่จัดสรรให้ทีมพัฒนา นักลงทุนรุ่นแรก หรือกองทุนของโครงการ ซึ่งยังขายไม่ได้จนกว่าจะถึงเวลาปลดล็อก
ช่องว่างระหว่าง Total กับ Circulating จึงบอกว่ามีน้ำรออยู่เหนือแอ่งอีกมากแค่ไหน การทยอยปลดล็อกเหรียญ หรือ unlock เป็นช่วงที่ควรจับตา เพราะเมื่อเหรียญที่เคยล็อกไว้เข้าสู่ตลาด ผู้ถือกลุ่มนั้นอาจขายออก ทำให้แรงขายเพิ่มขึ้นได้ ตารางปลดล็อกมักระบุไว้ในเอกสารของโครงการ
อีกด้านหนึ่ง บางโครงการมีการเผาเหรียญ (burn) คือส่งเหรียญไปยังที่อยู่ที่ไม่มีใครเข้าถึงได้ เหรียญส่วนนั้นจึงหายไปจาก Total Supply อย่างถาวร การเผาอาจเกิดตามกลไกอัตโนมัติหรือตามที่ทีมตัดสินใจ แต่การเผาไม่ได้รับประกันว่าราคาจะขึ้น
Max Supply เพดานสูงสุดที่จะมีได้
Max Supply คือจำนวนเหรียญสูงสุดที่จะถูกสร้างขึ้นได้ตลอดอายุของเหรียญนั้น ถ้าเทียบกับน้ำ ก็คือความจุทั้งหมดของต้นน้ำ
Bitcoin เป็นตัวอย่างที่คนรู้จักมาก เพราะมีเพดานจำนวนเหรียญกำหนดไว้ในโปรโตคอลตั้งแต่แรก และใช้กลไกที่เรียกว่า halving คือรางวัลที่ผู้ขุดได้รับจะลดลงครึ่งหนึ่งเป็นรอบๆ เหรียญใหม่จึงไหลออกมาช้าลงเรื่อยๆ จนวันหนึ่งไม่มีเหรียญใหม่อีก ใครอยากรู้ว่า Bitcoin ต่างจากเหรียญอื่นตรงไหน ดูต่อได้ในเรื่องความต่างระหว่าง Bitcoin กับ Altcoin
ในทางกลับกัน เหรียญหลายสกุลไม่มี Max Supply เลย แต่ใช้กลไกอื่นควบคุมการออกเหรียญใหม่ การไม่มีเพดานไม่ได้แปลว่าแย่เสมอไป และการมีเพดานก็ไม่ได้แปลว่าดีเสมอไป ขึ้นกับว่าออกแบบมาเพื่ออะไร
อ่านตัวเลขพวกนี้แล้วควรระวังอะไร
อย่าดูแค่ตัวเลขเดียว มูลค่าตลาดจาก Circulating Supply อาจดูเล็ก แต่ถ้าคิดจาก Total หรือ Max Supply ที่เรียกว่ามูลค่าเมื่อเหรียญออกครบ (fully diluted) อาจใหญ่กว่าหลายเท่า ช่องว่างที่กว้างมากหมายถึงมีเหรียญรอเข้ามาอีกเยอะ
ดูว่าใครถือเหรียญที่ยังล็อกอยู่ ถ้าส่วนใหญ่อยู่กับทีมหรือนักลงทุนรุ่นแรก และกำหนดปลดล็อกในเวลาใกล้กัน ความเสี่ยงที่จะมีแรงขายก้อนใหญ่ก็สูงขึ้น การกระจุกตัวของเหรียญแบบนี้เป็นสัญญาณหนึ่งที่พบได้ในโครงการที่เจ้าของเชิดเงินหนี
ระวังคำโฆษณาที่ใช้ตัวเลขชวนเชื่อ ประโยคอย่าง “เหรียญมีจำกัด ราคาต้องขึ้นแน่” เป็นการใช้ Max Supply แบบผิดบริบท ความขาดแคลนไม่ได้สร้างความต้องการขึ้นมาเอง
ตัวเลขเปลี่ยนได้ ทีมบางโครงการแก้ไขกลไกการออกเหรียญหรือแผนปลดล็อกภายหลังได้ ถ้ามีการเปลี่ยนแปลงสำคัญ ควรตามดูจากประกาศทางการของโครงการ
ตัวเลขทั้งสามช่วยให้เข้าใจโครงสร้างของเหรียญ แต่ไม่ได้บอกจังหวะซื้อขาย และไม่ได้ทำให้ตลาดคริปโตผันผวนน้อยลง เงินที่นำมาใช้จึงควรเป็นส่วนที่หายไปได้โดยไม่กระทบชีวิตประจำวัน
ก่อนเชื่อตัวเลขจากเว็บใดเว็บหนึ่ง ให้เปิดเอกสารของโครงการเองแล้วเทียบกับแหล่งข้อมูลอีกสองสามแห่ง ถ้าตัวเลขไม่ตรงกันมาก นั่นคือคำถามที่ควรหาคำตอบให้ได้ก่อน