FillForWallet

Layer 2 คืออะไร ทำไมบล็อกเชนต้องมีช่องทางเสริมให้ธุรกรรมคล่องขึ้น

Layer 2 คืออะไร ทำไมบล็อกเชนต้องมีช่องทางเสริมให้ธุรกรรมคล่องขึ้น
ที่มา: Wikimedia Commons

ถนนสายหลักเส้นเดียวที่ทุกคนต้องใช้ ช่วงเช้าเย็นรถจะต่อกันยาวเหยียด ไม่ว่าจะขยับได้ทีละนิดหรือยอมจ่ายค่าทางด่วนแพงขึ้นเพื่อแซงคิว แล้ววันหนึ่งก็มีถนนคู่ขนานเปิดขึ้นข้างๆ รถส่วนหนึ่งย้ายไปวิ่งเส้นนั้น แล้วค่อยกลับมาเข้าเส้นหลักตรงทางเชื่อม ถนนเดิมก็เบาลงทันที

ภาพนี้ใกล้เคียงกับสิ่งที่เรียกว่า Layer 2 ในโลกบล็อกเชน คือช่องทางเสริมที่สร้างขึ้นบนเครือข่ายหลัก เพื่อให้ธุรกรรมจำนวนมากเคลื่อนได้คล่องขึ้น โดยยังพึ่งความปลอดภัยของเครือข่ายหลักอยู่

ทำไมเครือข่ายหลักถึงรับไม่ไหวในบางช่วง

บล็อกเชนสาธารณะออกแบบให้คนจำนวนมากช่วยกันตรวจสอบและเก็บข้อมูลชุดเดียวกัน ทุกธุรกรรมต้องถูกยืนยันและบันทึกลงบล็อก ซึ่งแต่ละบล็อกมีพื้นที่จำกัด และเกิดขึ้นเป็นระยะตามกลไกของเครือข่าย ไม่ว่าจะเป็นแบบที่ใช้พลังประมวลผลหรือแบบวางเหรียญค้ำประกัน ซึ่งความต่างของสองแบบนี้อธิบายไว้ในเปรียบเทียบวิธียืนยันธุรกรรมแบบขุดกับแบบวางเหรียญ

การจำกัดพื้นที่ไม่ได้เกิดจากความบกพร่อง แต่เป็นการเลือกออกแบบ ถ้าบล็อกใหญ่ขึ้นหรือถี่ขึ้นมาก คนทั่วไปจะรันเครื่องตรวจสอบเองได้ยากขึ้น เครือข่ายก็จะกระจุกอยู่กับผู้มีทรัพยากรมาก ซึ่งขัดกับแนวคิดกระจายศูนย์ บทบาทของผู้ที่ช่วยกันดูแลเครือข่ายเหล่านี้มีอธิบายในใครบ้างที่ทำให้บล็อกเชนเดินต่อได้

ผลคือเมื่อมีคนใช้งานพร้อมกันมาก ธุรกรรมต้องรอคิว และผู้ใช้ที่อยากให้รายการผ่านเร็วต้องยอมจ่ายค่าธรรมเนียมสูงขึ้นเพื่อแข่งกันเข้าบล็อก

Layer 2 แก้ปัญหาด้วยการรวบแล้วค่อยส่งสรุป

หลักการกว้างๆ ของ Layer 2 คือย้ายการประมวลผลธุรกรรมส่วนใหญ่ออกไปทำข้างนอก แล้วส่งเพียงผลสรุปหรือหลักฐานกลับไปบันทึกบนเครือข่ายหลัก แทนที่ทุกรายการจะต้องเข้าคิวบนถนนเส้นหลัก ธุรกรรมจำนวนมากถูกรวมเป็นก้อนเดียวแล้วส่งเข้าไปพร้อมกัน ค่าใช้จ่ายของการบันทึกจึงถูกหารกันหลายคน

รูปแบบที่พบบ่อยแบบหนึ่งเรียกว่า rollup ซึ่งรวบธุรกรรมจำนวนมากเข้าด้วยกัน แล้วโพสต์ข้อมูลหรือหลักฐานลงเครือข่ายหลัก บางแบบเชื่อไว้ก่อนว่าถูกต้องแต่เปิดช่วงเวลาให้คนโต้แย้งได้ บางแบบแนบหลักฐานทางคณิตศาสตร์ไปด้วยเพื่อพิสูจน์ความถูกต้อง อีกรูปแบบหนึ่งคือช่องทางระหว่างคู่สัญญา หรือ channel ซึ่งสองฝ่ายเปิดช่องทางกัน โอนไปมากี่ครั้งก็ได้ แล้วค่อยบันทึกยอดสุดท้ายตอนปิดช่องทาง

ถ้าเทียบกับสนามแข่งรถ แทร็กหลักถูกสงวนไว้ให้รถที่กำลังแข่ง ส่วนงานอื่นแยกไปทำในพิทเลนแล้วค่อยกลับเข้าสนาม ใครเคยไปชมรถแข่งเร่งเครื่องผ่านโค้งที่สนามในบุรีรัมย์ คงเห็นว่าการแยกเส้นทางให้ชัดทำให้ทุกอย่างลื่นไหลขึ้นมาก Layer 2 ทำหน้าที่คล้ายกัน คือแยกงานออกไปโดยไม่ทิ้งเส้นทางหลัก

สิ่งที่ต้องแลกเมื่อใช้ช่องทางเสริม

ความเร็วและค่าธรรมเนียมที่ต่ำลงมาพร้อมข้อแลกเปลี่ยน อย่างแรกคือการถอนเงินจาก Layer 2 กลับไปเครือข่ายหลักในบางระบบอาจใช้เวลานาน เพราะต้องรอช่วงเวลาโต้แย้งให้ผ่านไปก่อน อย่างที่สองคือการย้ายเหรียญข้ามเครือข่ายมักต้องผ่านสะพานเชื่อม ซึ่งเป็นสัญญาอัจฉริยะที่เคยเป็นเป้าโจมตีมาแล้ว อย่างที่สามคือบาง Layer 2 ยังมีผู้ดูแลระบบส่วนกลางคอยเรียงลำดับธุรกรรม ซึ่งยังไม่กระจายศูนย์เท่าเครือข่ายหลัก

นอกจากนี้ ค่าธรรมเนียมรวมยังมีหลายชั้น ทั้งค่าบน Layer 2 เอง ค่าสะพาน และค่าบนเครือข่ายหลักตอนถอนออก ก่อนกดยืนยันจึงควรอ่านรายการค่าธรรมเนียมที่ซ่อนอยู่ทุกจุดก่อนกดโอน และจำไว้ว่าเทคโนโลยีที่ดีขึ้นไม่ได้ทำให้ราคาคริปโตผันผวนน้อยลง ความเสี่ยงยังสูงเหมือนเดิม

ถาม-ตอบสั้นๆ

Layer 2 เป็นเหรียญหรือบล็อกเชนใหม่แยกออกไปเลยหรือเปล่า

Layer 2 เป็นระบบที่ทำงานอยู่บนเครือข่ายหลัก และส่งข้อมูลกลับไปยึดโยงกับเครือข่ายหลักเสมอ บางระบบมีโทเคนของตัวเอง แต่การมีโทเคนไม่ได้เป็นหัวใจของแนวคิดนี้ และไม่ได้แปลว่าต้องซื้อโทเคนนั้นถึงจะใช้งานได้

ถ้าโอนเหรียญไปผิดเครือข่ายจะเกิดอะไรขึ้น

เหรียญชื่อเดียวกันอาจอยู่ได้ทั้งบนเครือข่ายหลักและบน Layer 2 หลายแห่ง ถ้าผู้ส่งเลือกเครือข่ายไม่ตรงกับที่ผู้รับรองรับ เงินอาจไปค้างอยู่ในที่ที่ผู้รับเข้าถึงไม่ได้ และอาจกู้คืนไม่ได้เลย ก่อนโอนทุกครั้งต้องตรวจว่าทั้งสองฝั่งใช้เครือข่ายเดียวกัน และลองโอนจำนวนน้อยก่อนถ้าไม่แน่ใจ

มือใหม่จำเป็นต้องใช้ Layer 2 ไหม

ไม่จำเป็น สิ่งที่ควรทำก่อนคือเข้าใจว่าแพลตฟอร์มหรือกระเป๋าที่ใช้อยู่รองรับเครือข่ายอะไรบ้าง และค่าธรรมเนียมแต่ละทางเป็นอย่างไร ถ้าวันหนึ่งต้องใช้ ให้เริ่มจากจำนวนเล็กๆ ศึกษาวิธีถอนกลับให้เข้าใจก่อนย้ายเงิน และไม่กรอกวลีกู้คืนลงในเว็บสะพานหรือเว็บใดๆ ที่ขอข้อมูลนี้