Metaverse กับคริปโตเกี่ยวกันแค่ไหน แยกเทคโนโลยีออกจากกระแส
8 กันยายน 2569

ย้อนไปยุคที่อินเทอร์เน็ตบ้านยังต้องหมุนโมเด็ม ห้องแชตคือหน้าจอตัวหนังสือที่คนแปลกหน้าพิมพ์คุยกันโดยใช้ชื่อแฝง ทุกวันนี้ห้องแชตแบบเดียวกันกลายเป็นโลกสามมิติ มีตัวละครเดินไปมา มีลานคอนเสิร์ต มีร้านค้า และมีคำใหม่ชื่อ Metaverse ที่มักถูกพูดถึงคู่กับคริปโตจนหลายคนคิดว่าเป็นเรื่องเดียวกัน ทั้งที่จริงแล้วสองเรื่องนี้ซ้อนทับกันเพียงบางส่วน
ฝั่งเทคโนโลยีที่มีอยู่จริง
Metaverse ในความหมายกว้างคือพื้นที่เสมือนออนไลน์ที่คนเข้าไปพบปะ ทำกิจกรรม หรือทำงานร่วมกันผ่านตัวละครดิจิทัล อาจเข้าผ่านจอคอมพิวเตอร์ธรรมดาหรือแว่นความจริงเสมือนก็ได้ เกมออนไลน์หลายเกมที่มีมานานก็มีลักษณะแบบนี้ และส่วนใหญ่ไม่ได้ใช้คริปโตเลย ไอเทมในเกมเก็บไว้ในเซิร์ฟเวอร์ของบริษัท เงินในเกมก็เป็นแต้มที่บริษัทควบคุม
ส่วนที่บล็อกเชนเข้ามาเกี่ยวคือโลกเสมือนบางแห่งที่บันทึกความเป็นเจ้าของของในโลกนั้นไว้บนเชน เช่น ที่ดินดิจิทัล เสื้อผ้าของตัวละคร หรือของตกแต่ง ซึ่งมักอยู่ในรูป NFT และอาจมีเหรียญประจำโลกนั้นไว้ซื้อขาย แนวคิดคือผู้ใช้ถือของไว้ในกระเป๋าของตัวเอง ไม่ได้ฝากไว้กับบริษัททั้งหมด ใครยังไม่แน่ใจว่า NFT ต่างจากเหรียญทั่วไปตรงไหน อ่านพื้นฐานได้ที่ความต่างระหว่างโทเคนที่ไม่ซ้ำกับเหรียญที่แลกกันได้
อีกด้านคือฮาร์ดแวร์ที่ทำให้ประสบการณ์เสมือนดูสมจริงขึ้น ทั้งแว่น VR และจอภาพขนาดใหญ่ ในงานอีเวนต์หรือการถ่ายทำบางงานใช้จอ LED ต่อกันเป็นผนังยักษ์ที่สร้างฉากเสมือนรอบตัวคนบนเวที ซึ่งเป็นเทคโนโลยีภาพล้วนๆ ไม่ได้เกี่ยวกับคริปโตเลย ตัวอย่างนี้ช่วยให้เห็นว่าคำว่า “โลกเสมือน” ครอบคลุมเรื่องกว้างกว่าบล็อกเชนมาก
ฝั่งกระแสการตลาด
ช่วงที่คำว่า Metaverse ได้รับความสนใจสูง มีโครงการจำนวนมากใช้คำนี้ขายฝัน เช่น ที่ดินดิจิทัลที่ “มีจำนวนจำกัด” แบรนด์ที่ประกาศเปิดร้านในโลกเสมือน หรือเหรียญที่อ้างว่าจะเป็นสกุลเงินหลักของโลกอนาคต สิ่งที่ควรสังเกตคือ ความหายากของที่ดินดิจิทัลถูกกำหนดโดยผู้สร้างโลก ไม่ได้มาจากข้อจำกัดทางธรรมชาติ และถ้าคนเลิกเข้าไปใช้ โลกนั้นก็ไม่เหลือคุณค่าในทางปฏิบัติ
อีกเรื่องคือคำว่า “เป็นเจ้าของ” การถือ NFT ของไอเทมหนึ่งชิ้น ไม่ได้รับประกันว่าไอเทมจะใช้ได้ในโลกเสมือนอื่น และไม่ได้แปลว่าได้สิทธิ์ในตัวงานออกแบบ รายละเอียดเรื่องสิทธิ์อ่านต่อได้ที่ซื้องานดิจิทัลมาแล้วได้สิทธิ์อะไรติดมือมาบ้าง ส่วนโลกเสมือนที่ผูกกับรายได้จากการเล่น มีความเสี่ยงอีกชั้นที่อธิบายไว้ในสิ่งที่ต้องรู้ก่อนเข้าเกมที่สัญญาว่าเล่นแล้วได้เหรียญ
คำถามก่อนจ่ายเงินในโลกเสมือน
ถ้าบริษัทผู้สร้างปิดตัว ของที่ซื้อไว้ยังใช้ได้ไหม บางโลกเก็บภาพและข้อมูลของไอเทมไว้บนเซิร์ฟเวอร์ของตัวเอง สิ่งที่อยู่บนเชนอาจเป็นแค่รหัสอ้างอิง
เราซื้อเพราะอยากใช้ หรือเพราะหวังขายต่อ ถ้าเป็นอย่างหลัง แปลว่ากำลังเก็งกำไร ซึ่งราคาของในโลกเสมือนขึ้นลงได้รุนแรงและอาจขายไม่ออกเลย ควรใช้เฉพาะเงินที่เสียได้
ลิงก์ที่กดเข้าไปซื้อเป็นของทางการจริงหรือไม่ เว็บปลอมของโลกเสมือนชื่อดังมีให้เห็นเสมอ และการเชื่อมกระเป๋ากับเว็บปลอมอาจทำให้เหรียญทั้งกระเป๋าหายได้ ห้ามกรอกวลีกู้คืนลงในเว็บใดก็ตาม
มีคนรอบตัวเราใช้งานจริงหรือไม่ โลกเสมือนมีชีวิตได้เพราะคนเข้าไปใช้ ถ้าหาผู้ใช้จริงไม่เจอ นอกจากคนที่โพสต์ขายของ ก็เป็นสัญญาณที่ควรชั่งใจ
ลองนึกย้อนดูว่า เคยจ่ายเงินซื้ออะไรที่จับต้องไม่ได้ในโลกออนไลน์บ้าง ชุดตัวละคร สติกเกอร์ หรือไอเทมในเกม แล้วสิ่งที่ได้กลับมาคือความสนุกที่คุ้มค่า หรือความหวังว่าวันหนึ่งมันจะมีราคา