FillForWallet

ความหายากของ NFT วัดจากอะไร และทำไมหายากไม่ได้แปลว่ามีค่าเสมอ

ความหายากของ NFT วัดจากอะไร และทำไมหายากไม่ได้แปลว่ามีค่าเสมอ
ที่มา: Wikimedia Commons

ใครเคยแกะกล่องสุ่มของเล่นแล้วได้ตัวที่มีโอกาสออกน้อยกว่าตัวอื่น คงจำความรู้สึกตื่นเต้นตอนนั้นได้ วงการนักสะสมเรียก ตัวลับและตัวพิเศษที่คนแกะกล่องสุ่มตามหากัน ด้วยชื่อเฉพาะ และตลาด NFT ก็หยิบความรู้สึกแบบเดียวกันมาใช้ผ่านคำว่า “ความหายาก” แต่ของเล่นในกล่องยังจับต้องได้ วางโชว์ได้ ส่วน NFT ที่ “หายาก” เป็นเพียงข้อมูลชุดหนึ่งที่ผู้สร้างกำหนดขึ้น เรื่องนี้จึงควรแยกให้ออกว่าตรงไหนคือความจริง ตรงไหนคือเรื่องเล่าที่ช่วยขาย หากยังไม่คุ้นกับพื้นฐาน แนะนำให้อ่าน ความหมายของโทเคนที่ใช้แทนกันไม่ได้ ก่อน

“ลักษณะพิเศษน้อยชิ้น แปลว่าต้องมีค่า”

NFT ในคอลเลกชันเดียวกันมักมีลักษณะพิเศษหรือ traits ต่างกัน เช่น สีพื้นหลัง เครื่องประดับ หรือท่าทาง ชิ้นที่มีลักษณะซึ่งออกน้อยจะถูกจัดอันดับว่าหายาก ความจริงคือผู้สร้างเป็นคนกำหนดทั้งหมดว่าลักษณะไหนจะออกกี่ชิ้น จะทำให้หายากแค่ไหนก็ได้ และจะออกคอลเลกชันใหม่เพิ่มอีกเมื่อไรก็ได้เช่นกัน ความหายากจึงเป็นตัวเลขที่ออกแบบมา ไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ

“เว็บจัดอันดับบอกว่าติดท็อป ก็ขายต่อได้แน่”

อันดับความหายากคำนวณจากสัดส่วนของลักษณะต่างๆ แต่ไม่ได้บอกว่ามีคนอยากได้ชิ้นนั้นจริงหรือไม่ มูลค่าเกิดจากความต้องการของคนที่พร้อมจ่าย ไม่ใช่จากตัวเลขบนตาราง ชิ้นที่หายากที่สุดในคอลเลกชันที่ไม่มีใครสนใจแล้วก็อาจไม่มีผู้ซื้อเลย ตลาด NFT มีสภาพคล่องต่ำ การตั้งราคาขายไว้สูงไม่ได้แปลว่าจะมีคนซื้อในราคานั้น

“ยอดซื้อขายคึกคัก แปลว่ามีคนสนใจเยอะ”

ยอดซื้อขายที่ดูคึกคักอาจเกิดจากการซื้อขายกันเองระหว่างกระเป๋าหลายใบของคนกลุ่มเดียวกัน หรือที่เรียกว่า wash trading เพื่อทำให้ราคาและปริมาณการซื้อขายดูสูงกว่าความเป็นจริง ผู้ที่ไม่รู้อาจเข้าใจว่าราคาตลาดอยู่ที่ระดับนั้นแล้วซื้อตาม สัญญาณที่ควรสังเกตคือการซื้อขายชิ้นเดิมวนไปมาในเวลาสั้นๆ ระหว่างกระเป๋าไม่กี่ใบ และโครงการที่เร่งโปรโมตความหายากแต่ไม่ค่อยพูดถึงอย่างอื่น ซึ่งบางครั้งคือ สัญญาณก่อนเจ้าของโปรเจกต์ทิ้งผู้ซื้อแล้วหายไปพร้อมเงิน

“ถือชิ้นที่หายากไว้ ก็เท่ากับเป็นเจ้าของงานชิ้นนั้น”

การถือ NFT หมายถึงการถือโทเคนที่ชี้ไปยังข้อมูลหรือไฟล์ แต่สิทธิ์ในตัวงาน เช่น สิทธิ์นำภาพไปใช้เชิงพาณิชย์ ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขที่ผู้สร้างประกาศไว้ ซึ่งแต่ละโครงการไม่เหมือนกัน และไฟล์ภาพเองก็อาจเก็บไว้บนเซิร์ฟเวอร์ที่วันหนึ่งปิดตัวไป รายละเอียดเรื่องสิทธิ์มีอธิบายใน ประเด็นลิขสิทธิ์เมื่อซื้องานศิลปะหรือเพลงในรูปแบบ NFT

มองความหายากอย่างมีสติ

ให้ถือว่าความหายากเป็นข้อมูลประกอบ ไม่ใช่เหตุผลหลักในการตัดสินใจ ตรวจว่าผู้สร้างยังมีสิทธิ์ผลิตเพิ่มหรือไม่ ดูประวัติการซื้อขายว่ามาจากผู้ซื้อหลากหลายจริงหรือวนอยู่ในกลุ่มเดิม อ่านเงื่อนไขสิทธิ์การใช้งาน และจำไว้ว่า NFT เป็นสินทรัพย์ความเสี่ยงสูงที่อาจขายต่อไม่ได้เลย จึงไม่ควรใช้เงินที่จำเป็นต่อชีวิต

ตัวพิเศษในกล่องสุ่มมีค่าเพราะมีคนรักมันจริง ไม่ใช่เพราะมันออกยากเพียงอย่างเดียว