ตลาดคริปโตขึ้นลงเป็นรอบ เข้าใจวัฏจักรโดยไม่ต้องเดาราคา
28 กันยายน 2569

ต้นไม้ดอกหลายชนิดบานตามฤดู คนที่ติดตามรู้ว่าพอลมหนาวมาถึงก็ใกล้เวลาแล้ว อย่างคนที่รอขึ้นไปชมต้นนางพญาเสือโคร่งที่ผลิดอกสีชมพูบนดอยเชียงรายช่วงอากาศเย็น ต่างรู้ว่ามันจะบานแน่ แต่ไม่มีใครบอกได้แม่นยำว่าจะบานวันไหน บานมากหรือน้อย และอยู่ได้นานเท่าไร ขึ้นกับอากาศของปีนั้นทั้งหมด
ตลาดคริปโตก็มีลักษณะคล้ายกัน ช่วงที่คนตื่นเต้นกับช่วงที่ทุกอย่างเงียบเหงาเคยเกิดสลับกันมาหลายรอบ แต่ระยะเวลาและความแรงของแต่ละรอบไม่เคยเหมือนกัน การรู้ว่ามีวัฏจักรจึงไม่ได้ช่วยให้เดาราคาได้ แต่ช่วยให้มองเห็นอารมณ์ของตัวเองชัดขึ้นในแต่ละช่วง
ช่วงคึกคัก ทุกคนพูดถึงคริปโต
ช่วงนี้สังเกตได้จากบรรยากาศรอบตัวมากกว่าจากกราฟ ข่าวคริปโตขึ้นหน้าแรกบ่อย คนที่ไม่เคยสนใจเริ่มถามว่าซื้อที่ไหน กลุ่มแชตที่เคยเงียบกลับมาคึกคัก และมีเหรียญใหม่ๆ เปิดตัวแทบทุกวัน
พฤติกรรมที่มักเห็นคือการรีบเข้าตลาดเพราะกลัวตกรถ การเพิ่มเงินลงไปมากกว่าที่ตั้งใจไว้ และการเชื่อว่ารอบนี้จะต่างจากรอบก่อน ความมั่นใจที่พุ่งขึ้นพร้อมกับราคาทำให้หลายคนลืมถามว่าถ้าราคากลับทิศจะรับได้แค่ไหน
ช่วงนี้ยังเป็นช่วงที่มิจฉาชีพทำงานหนักที่สุด เพราะคนพร้อมเชื่อเรื่องกำไรง่าย ข้อเสนอที่ฟังดูดีเกินจริงจึงควรถูกตรวจสอบมากขึ้น ไม่ใช่น้อยลง
ช่วงซบเซา ราคาลงต่อเนื่องและความกังวลมาแทนที่
เมื่อบรรยากาศเปลี่ยน ข่าวด้านลบจะเด่นขึ้น คนในกลุ่มแชตที่เคยอวดกำไรหายไป บางคนตัดสินใจขายทุกอย่างเพราะทนดูตัวเลขติดลบไม่ไหว บางคนก็ใส่เงินเพิ่มแบบไม่มีแผนเพื่อหวังถัวให้ต้นทุนลดลง
ความรู้สึกที่มักเกิดในช่วงนี้คือเสียดายและโทษตัวเอง ซึ่งทำให้ตัดสินใจจากอารมณ์ได้ง่ายพอๆ กับช่วงคึกคัก กับดักทางความคิดทั้งสองด้านนี้มีอธิบายไว้ในอคติในหัวที่ผลักให้กดซื้อหรือขายผิดจังหวะ
อีกเรื่องที่เกิดบ่อยคือการเปิดแอปดูราคาถี่กว่าปกติ ทั้งกลางวันและกลางคืน ซึ่งไม่ได้เปลี่ยนอะไรในตลาด แต่เปลี่ยนคุณภาพการนอนและสมาธิของเรา การจัดการเรื่องนี้ทำได้ด้วยการคัดแจ้งเตือนให้เหลือเท่าที่จำเป็นจริง
ช่วงกลับมาเงียบ ไม่มีใครสนใจ
หลังผ่านช่วงลงแรงมาสักพัก ตลาดอาจเข้าสู่ช่วงที่ราคาเคลื่อนไหวไม่มาก ข่าวน้อยลง คนรอบตัวเลิกพูดถึง บางโครงการปิดตัวไปเงียบๆ ส่วนโครงการที่ยังพัฒนาต่อก็ทำงานไปโดยไม่ค่อยมีคนสนใจ
ช่วงนี้ดูน่าเบื่อที่สุด แต่เป็นจังหวะที่ดีสำหรับการทบทวน ว่าสิ่งที่ถืออยู่เข้าใจจริงหรือเปล่า เงินที่ใส่ไว้อยู่ในระดับที่รับความเสี่ยงได้หรือไม่ และระบบความปลอดภัยของบัญชียังเรียบร้อยดีไหม เพราะช่วงที่ไม่มีแรงกดดันเป็นช่วงที่คิดได้ชัดที่สุด
สิ่งสำคัญคือไม่มีใครรู้ว่าช่วงเงียบจะยาวแค่ไหน และไม่มีป้ายบอกว่าตอนนี้กำลังอยู่ในช่วงใด สิ่งที่เห็นได้ชัดก็ต่อเมื่อมองย้อนหลังแล้วเท่านั้น
เตรียมใจแทนการจับจังหวะ
เมื่อรู้ว่าตลาดมีขึ้นมีลงเป็นรอบ คนจำนวนไม่น้อยจะอยากซื้อที่จุดต่ำสุดแล้วขายที่จุดสูงสุด แต่ในทางปฏิบัติแทบไม่มีใครทำได้สม่ำเสมอ สิ่งที่ทำได้จริงคือการกำหนดกติกาของตัวเองไว้ล่วงหน้า เช่น จำนวนเงินสูงสุดที่จะใส่ และเงื่อนไขที่จะหยุดทบทวน
บางคนเลือกทยอยเข้าตลาดด้วยจำนวนเงินเท่าๆ กันตามช่วงเวลาที่กำหนด เพื่อลดผลจากอารมณ์ในแต่ละช่วง แนวคิดนี้มีรายละเอียดอยู่ในบทความอธิบายการทยอยซื้อแบบ DCA ซึ่งก็ไม่ได้ขจัดความเสี่ยงไปทั้งหมด คริปโตยังเป็นสินทรัพย์ที่ราคาผันผวนแรง และเงินที่ใช้ควรเป็นส่วนที่ไม่กระทบค่าใช้จ่ายจำเป็น
การเข้าใจวัฏจักรไม่ได้ทำให้เรารู้ว่าพรุ่งนี้ราคาจะไปทางไหน สิ่งที่ได้จริงคือใจที่นิ่งขึ้น เมื่อตลาดคึกเราไม่หลงไปตาม และเมื่อตลาดเงียบเราก็ไม่ตื่นตระหนกจนทำอะไรที่เสียใจภายหลัง