FillForWallet

Public Key กับ Private Key ทำงานคู่กันอย่างไร อธิบายแบบไม่ใช้สูตร

Public Key กับ Private Key ทำงานคู่กันอย่างไร อธิบายแบบไม่ใช้สูตร
ที่มา: Wikimedia Commons

ปากถ้ำเปิดกว้างพอให้ใครก็เดินผ่านได้ แสงจากข้างนอกส่องเข้าไปได้แค่ไม่กี่ก้าว ลึกเข้าไปเป็นความมืดที่ต้องรู้ทางจึงจะไปถึง ในเรื่องเล่าหลายเรื่อง ของสำคัญมักถูกซ่อนไว้ในส่วนที่ลึกที่สุดแบบนั้น ใครก็มองเห็นปากถ้ำ แต่มีเพียงคนที่รู้ทางเท่านั้นที่เข้าถึงของข้างใน ภาพนี้ใกล้เคียงกับวิธีที่กระเป๋าคริปโตแบ่งข้อมูลออกเป็นส่วนที่เปิดเผยได้กับส่วนที่ต้องเก็บเป็นความลับ

ตู้จดหมายหน้าบ้าน: กุญแจสาธารณะและที่อยู่

ลองนึกถึงตู้จดหมายที่มีช่องหย่อนจดหมายอยู่ด้านหน้า ใครรู้ว่าตู้อยู่ตรงไหนก็หย่อนจดหมายลงไปได้ แต่ไม่มีใครเปิดตู้หยิบจดหมายออกมาได้นอกจากเจ้าของ

กุญแจสาธารณะ (Public Key) ทำหน้าที่คล้ายตู้ที่มีช่องหย่อนนั้น ส่วนที่อยู่กระเป๋า (Address) ที่เราส่งให้คนอื่นเวลารับเหรียญ ถูกสร้างต่อมาจากกุญแจสาธารณะอีกทอดหนึ่ง เหมือนเลขที่บ้านที่บอกว่าตู้อยู่ตรงไหน การแชร์ที่อยู่จึงปลอดภัยในแง่ที่ไม่มีใครใช้มันเปิดตู้ได้ แต่ต้องรู้ไว้ว่าบล็อกเชนส่วนใหญ่เปิดให้ใครก็ดูได้ว่ามีอะไรเข้าออกตู้นี้บ้าง ซึ่งอธิบายไว้ในข้อมูลที่คนอื่นมองเห็นได้เมื่อรู้ที่อยู่กระเป๋าของเรา

ลูกกุญแจในมือเจ้าของ: กุญแจส่วนตัวและลายเซ็น

กุญแจส่วนตัว (Private Key) คือลูกกุญแจที่เปิดตู้ได้ จุดที่ต่างจากตู้จดหมายจริงคือ บนบล็อกเชนเราไม่ได้ “เปิดตู้” แต่ใช้กุญแจส่วนตัวลงลายเซ็นดิจิทัลบนคำสั่งโอน แล้วส่งคำสั่งที่เซ็นแล้วนั้นออกไปให้เครือข่าย

สิ่งที่น่าทึ่งคือ ใครก็ตามในเครือข่ายสามารถใช้กุญแจสาธารณะตรวจได้ว่าลายเซ็นนี้มาจากเจ้าของคู่กุญแจจริง โดยไม่ต้องเห็นกุญแจส่วนตัวเลย เปรียบได้กับลายมือชื่อที่ทุกคนเทียบกับตัวอย่างได้ แต่ไม่มีใครลอกได้ถ้าไม่มีมือของเจ้าของ กุญแจสองดอกนี้เกิดมาเป็นคู่กัน การคำนวณจากกุญแจส่วนตัวไปเป็นกุญแจสาธารณะทำได้ง่าย แต่การย้อนจากกุญแจสาธารณะกลับไปหากุญแจส่วนตัวนั้นยากจนแทบเป็นไปไม่ได้ในทางปฏิบัติ

ความลับของกุญแจส่วนตัวจึงเป็นหัวใจของทั้งระบบ เหมือนของที่ซ่อนอยู่ลึกสุดของถ้ำ คนที่เคยเดินเข้าทางเดินลึกในถ้ำเขาบินที่ราชบุรี จะนึกออกว่าหินงอกหินย้อยที่สวยที่สุดไม่ได้อยู่ตรงปากถ้ำ ต้องเดินเข้าไปถึงจะเห็น กุญแจส่วนตัวก็ควรอยู่ในที่แบบนั้น ไม่ใช่วางไว้ตรงทางเข้าให้ใครเดินผ่านมาหยิบได้

กระเป๋าบางแบบออกแบบให้ต้องใช้ลายเซ็นจากกุญแจหลายดอกก่อนโอนได้ เหมือนตู้นิรภัยที่ต้องไขพร้อมกันหลายคน รายละเอียดอยู่ในกระเป๋าที่ต้องรวบรวมลายเซ็นหลายชุดก่อนเงินออก

เกี่ยวกับวลีกู้คืนอย่างไร

กระเป๋าสมัยใหม่ส่วนมากไม่ได้ให้เราจดกุญแจส่วนตัวทีละดอก แต่ให้จดวลีกู้คืน (Recovery Phrase หรือ Seed Phrase) ซึ่งเป็นชุดคำภาษาอังกฤษเรียงตามลำดับ วลีนี้คือ “ต้นแบบ” ที่ใช้สร้างกุญแจส่วนตัวได้หลายดอก และจากกุญแจแต่ละดอกก็ได้กุญแจสาธารณะและที่อยู่ตามมา กระเป๋าหนึ่งใบจึงมีที่อยู่ได้หลายที่อยู่ ในหลายเครือข่าย โดยทั้งหมดย้อนกลับไปที่วลีชุดเดียว

ผลที่ตามมาคือ ใครได้วลีกู้คืนไป ก็เท่ากับได้กุญแจส่วนตัวทุกดอกของกระเป๋านั้นไปพร้อมกัน วลีกู้คืนจึงต้องได้รับการปกป้องเข้มงวดไม่น้อยกว่ากุญแจส่วนตัว ส่วนคำถามว่าวลีและกุญแจควรอยู่ในเครื่องแบบไหน ลองอ่านที่พักของกุญแจส่วนตัวในกระเป๋าแต่ละประเภท

สิ่งที่ห้ามทำกับกุญแจส่วนตัว

ห้ามพิมพ์กุญแจส่วนตัวหรือวลีกู้คืนลงในเว็บไซต์ ฟอร์ม หรือแชตใดๆ แม้หน้าเว็บจะอ้างว่าเป็นการ “ยืนยันกระเป๋า” “รับรางวัล” หรือ “แก้ปัญหาการโอน” ระบบที่ถูกต้องไม่มีเหตุให้ต้องขอข้อมูลนี้

ห้ามถ่ายรูป แคปหน้าจอ หรือเก็บไว้ในโน้ตบนมือถือและบริการเก็บไฟล์ออนไลน์ เพราะอุปกรณ์และบัญชีออนไลน์ถูกเจาะหรือสำรองข้อมูลไปไว้ที่อื่นได้โดยเราไม่รู้ตัว

ห้ามส่งให้คนที่อ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่ แอดมิน หรือผู้เชี่ยวชาญที่จะช่วยกู้เหรียญ ไม่มีเจ้าหน้าที่จริงคนใดต้องใช้กุญแจของเรา

ห้ามใช้วลีหรือกุญแจที่คนอื่นสร้างไว้ให้ ไม่ว่าจะมากับอุปกรณ์มือสองหรือแนบมาในข้อความ เพราะคนสร้างก็มีสำเนาอยู่ในมือเช่นกัน

และอย่าลืมว่าการเก็บกุญแจได้ปลอดภัยแค่ไหน ก็ไม่ได้ทำให้ราคาเหรียญผันผวนน้อยลง คริปโตยังเป็นสินทรัพย์ความเสี่ยงสูง เงินที่วางไว้ในกระเป๋าควรเป็นเงินที่เสียได้โดยไม่กระทบชีวิต