FillForWallet

กระเป๋าแบบ Multisig ต้องใช้หลายลายเซ็นก่อนโอน เหมาะกับใคร

กระเป๋าแบบ Multisig ต้องใช้หลายลายเซ็นก่อนโอน เหมาะกับใคร
ที่มา: Wikimedia Commons

ตู้เซฟในบางสำนักงานออกแบบให้เปิดได้ต่อเมื่อไขกุญแจสองดอกพร้อมกัน และกุญแจแต่ละดอกถืออยู่กับคนละคน ไม่มีใครเปิดได้ตามลำพัง ต่อให้กุญแจดอกหนึ่งถูกขโมยไป ขโมยก็ยังเปิดตู้ไม่ได้ กระเป๋าคริปโตแบบ Multisig ใช้หลักคิดเดียวกันนี้ในโลกดิจิทัล

Multisig ทำงานอย่างไร

Multisig ย่อมาจาก multi-signature หมายถึงกระเป๋าที่ต้องใช้ลายเซ็นดิจิทัลจากกุญแจมากกว่าหนึ่งดอกก่อนจะโอนเงินออกได้ การตั้งค่ามักเขียนในรูป m-of-n เช่น 2-of-3 คือมีกุญแจทั้งหมดสามดอก แต่ใช้แค่สองดอกใดก็ได้ก็โอนได้ หรือ 2-of-2 คือต้องใช้ทั้งสองดอกเสมอ

กระเป๋าทั่วไปมีกุญแจส่วนตัวดอกเดียว ใครได้กุญแจนั้นไปก็ควบคุมเงินได้ทั้งหมด ถ้ายังไม่แน่ใจว่าลายเซ็นดิจิทัลเกิดจากกุญแจส่วนตัวอย่างไร ลองย้อนอ่านความสัมพันธ์ของกุญแจที่แจกได้กับกุญแจที่ต้องเก็บลับ ก่อนก็จะเห็นภาพชัดขึ้น

ข้อดีกับข้อจำกัดวางเทียบกัน

ข้อดีข้อจำกัด
ไม่มีจุดพังจุดเดียว กุญแจหนึ่งดอกหลุดไปยังโอนเงินออกไม่ได้ตั้งค่ายากกว่ากระเป๋าทั่วไป ต้องเข้าใจขั้นตอนพอสมควร
ถ้าเลือกแบบที่ไม่ต้องใช้ครบทุกดอก กุญแจหายหนึ่งดอกยังกู้เงินได้ต้องสำรองทั้งวลีกู้คืนของทุกกุญแจและข้อมูลการตั้งค่ากระเป๋า
ใช้กำหนดให้หลายคนร่วมกันอนุมัติการใช้เงินได้ทุกครั้งที่โอนต้องรวบรวมลายเซ็น ช้ากว่าการกดโอนคนเดียว
ลดความเสี่ยงจากการถูกหลอกหรือกดพลาดเพียงคนเดียวค่าธรรมเนียมเครือข่ายอาจสูงกว่าธุรกรรมแบบกุญแจเดียว
แยกเก็บกุญแจไว้ต่างสถานที่ได้ ลดความเสี่ยงจากเหตุเดียวกันถ้าทำข้อมูลการตั้งค่าหายพร้อมกุญแจบางดอก อาจกู้คืนไม่ได้

แถวสุดท้ายฝั่งขวาคือส่วนที่คนมักมองข้าม กระเป๋า Multisig ไม่ได้ต้องการแค่วลีกู้คืนของแต่ละดอก แต่ต้องรู้ด้วยว่ากระเป๋านี้ประกอบจากกุญแจชุดไหนบ้างและตั้งเงื่อนไขไว้อย่างไร ถ้าข้อมูลส่วนนี้หาย การกู้คืนอาจยุ่งยากหรือเป็นไปไม่ได้

ความคิดเรื่องการกระจายความเสียหายไม่ให้ตกอยู่ที่จุดเดียวพบได้ในหลายวงการ ตัวอย่างใกล้ตัวคืออุปกรณ์ป้องกันในกีฬา แม้แต่การออกแบบสนับแข้งรุ่นใหม่ที่ช่วยเกลี่ยแรงปะทะออกไปทั่วแผ่น ก็ตั้งอยู่บนหลักเดียวกัน คือไม่ให้แรงทั้งหมดลงที่จุดใดจุดหนึ่ง

ตัวอย่างที่ 1 ครอบครัวที่ต้องการให้คนอื่นช่วยดูแลได้

สมมติครอบครัวหนึ่งตั้งกระเป๋าแบบ 2-of-3 กุญแจดอกแรกอยู่กับเจ้าของเงิน ดอกที่สองอยู่กับคู่ชีวิต ดอกที่สามเก็บไว้ในที่ปลอดภัยอีกแห่ง ในวันปกติ เจ้าของใช้สองดอกที่เข้าถึงได้ร่วมกับอีกฝ่าย ถ้าวันหนึ่งเจ้าของเงินไม่สามารถดูแลได้ คนในครอบครัวยังรวมกุญแจสองดอกเพื่อเข้าถึงเงินได้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนให้คนที่บ้านเข้าถึงทรัพย์สินดิจิทัลได้ในวันที่จำเป็น

แบบนี้ต้องคุยกันให้เข้าใจก่อน และทุกคนที่ถือกุญแจต้องรู้ว่าห้ามบอกวลีกู้คืนกับใคร แม้คนที่อ้างว่ามาช่วย

ตัวอย่างที่ 2 ธุรกิจเล็กที่ไม่อยากให้ใครโอนเงินได้คนเดียว

สมมติร้านค้าออนไลน์ขนาดเล็กรับชำระด้วยคริปโตบางส่วน และมีหุ้นส่วนสามคน การตั้งให้ต้องมีสองคนอนุมัติก่อนโอนออกช่วยป้องกันทั้งความผิดพลาดและการทุจริต ถ้าบัญชีของหุ้นส่วนคนหนึ่งถูกหลอกหรือถูกเจาะ เงินก็ยังไม่หลุดออกไปทันที ทั้งนี้ธุรกิจควรตรวจสอบข้อกำหนดด้านบัญชีและภาษีกับผู้เชี่ยวชาญหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้วย

ตัวอย่างที่ 3 คนเดียวแต่กระจายกุญแจไว้หลายอุปกรณ์

Multisig ไม่จำเป็นต้องมีหลายคนเสมอไป บางคนถือกุญแจทุกดอกเอง แต่แยกไว้คนละอุปกรณ์และคนละสถานที่ เช่น ดอกหนึ่งในอุปกรณ์ที่ใช้ประจำ อีกดอกในอุปกรณ์สำรอง และอีกดอกเป็นวลีกู้คืนที่เก็บไว้ต่างสถานที่ ถ้าอุปกรณ์หนึ่งหายหรือถูกขโมย ก็ยังไม่เสียเงิน วิธีนี้เป็นอีกชั้นหนึ่งที่ต่อยอดจากการวางเกราะซ้อนกันหลายชั้นให้บัญชีคริปโต

ก่อนย้ายเงินจริงเข้าไป ควรทดลองตั้งค่าด้วยจำนวนเล็กน้อยหรือบนเครือข่ายทดลอง แล้วซ้อมกู้คืนให้มั่นใจว่าทำได้จริง

เมื่อไรที่ยังไม่คุ้มจะทำ

ถ้าจำนวนเงินที่ถือไม่มากจนความยุ่งยากของการตั้งค่าและค่าธรรมเนียมเกินกว่าความเสี่ยงที่ลดลง หรือยังไม่มั่นใจว่าจะเก็บข้อมูลการตั้งค่าทุกชิ้นได้ครบ กระเป๋ากุญแจเดียวที่ดูแลวลีกู้คืนอย่างดีอาจเหมาะกว่าในตอนนี้ Multisig ที่ตั้งพลาดเสี่ยงกว่ากระเป๋าธรรมดาที่ดูแลถูกวิธี