FillForWallet

ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับบิตคอยน์ที่ยังได้ยินกันบ่อย

ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับบิตคอยน์ที่ยังได้ยินกันบ่อย
ที่มา: Wikimedia Commons

“บิตคอยน์ก็เหมือนหุ้นบริษัทหนึ่งนั่นแหละ ถ้ามีปัญหาก็โทรไปถามเขาได้” ประโยคทำนองนี้ยังโผล่มาในวงข้าวหรือกลุ่มแชตอยู่เรื่อยๆ ฟังดูมีเหตุผล เพราะเราคุ้นกับบริการการเงินที่มีเจ้าของและมีฝ่ายลูกค้า แต่บิตคอยน์ถูกออกแบบมาต่างออกไปตั้งแต่ราก

ความเชื่อที่ไม่ตรงกับความจริงไม่ได้มีเฉพาะในโลกคริปโต แทบทุกวงการมีเรื่องเล่าที่ส่งต่อกันจนคนเชื่อว่าจริง คนที่เพิ่งเริ่มสนใจไวน์ก็มักได้ยินกฎตายตัวหลายข้อซึ่งพอศึกษาลึกแล้วกลับไม่เป็นอย่างนั้น ใครอยากเห็นตัวอย่างจากอีกวงการหนึ่งลองอ่านเรื่องเล่าเกี่ยวกับไวน์ที่คนเพิ่งหัดชิมมักเชื่อตามกันมา ส่วนด้านล่างนี้คือความเชื่อเรื่องบิตคอยน์ที่ได้ยินบ่อยที่สุด

มีบริษัทใหญ่บริษัทหนึ่งเป็นเจ้าของบิตคอยน์

บิตคอยน์ไม่มีบริษัทเจ้าของ ไม่มีสำนักงานใหญ่ และไม่มีผู้บริหารที่สั่งเปลี่ยนกติกาได้คนเดียว ระบบทำงานด้วยซอฟต์แวร์แบบเปิดที่ใครก็ตรวจสอบโค้ดได้ และมีเครื่องคอมพิวเตอร์จำนวนมากทั่วโลกช่วยกันเก็บและยืนยันข้อมูลชุดเดียวกัน

สิ่งที่ทำให้สับสนคือมีบริษัทจำนวนมากที่ทำธุรกิจเกี่ยวกับบิตคอยน์ เช่น ผู้ให้บริการซื้อขายหรือผู้ทำแอปกระเป๋า บริษัทเหล่านั้นเป็นเจ้าของบริการของตัวเอง แต่ไม่ได้เป็นเจ้าของเครือข่าย ถ้าอยากเห็นว่าบิตคอยน์ต่างจากเหรียญอื่นๆ ที่บางตัวมีทีมผู้ก่อตั้งชัดเจนอย่างไร อ่านต่อได้ที่เทียบบิตคอยน์กับเหรียญทางเลือกแบบภาพรวม

โอนผิดไปแล้ว ติดต่อฝ่ายบริการให้ดึงเงินคืนได้

เมื่อธุรกรรมบิตคอยน์ได้รับการยืนยันและบันทึกลงบล็อกแล้ว ไม่มีปุ่มยกเลิกและไม่มีใครมีอำนาจดึงกลับให้ ต่างจากการโอนผ่านธนาคารที่บางกรณียังติดต่อขอระงับได้ เหตุผลอยู่ที่โครงสร้างของบล็อกเชนซึ่งทำให้การแก้ข้อมูลย้อนหลังแทบเป็นไปไม่ได้ รายละเอียดเรื่องนี้มีอธิบายไว้ในเหตุที่ประวัติธุรกรรมบนเชนถูกแก้ทีหลังได้ยาก

ข้อยกเว้นเดียวที่พอมีคือกรณีโอนไปยังบัญชีบนแพลตฟอร์มที่มีผู้ดูแล ซึ่งอาจช่วยตรวจสอบได้ตามนโยบายของเขา แต่ไม่มีอะไรรับประกัน ใครก็ตามที่โทรมาหรือทักมาอ้างว่า “กู้เหรียญคืนให้ได้” แลกกับค่าดำเนินการ ควรระวังไว้ก่อนว่าอาจเป็นมิจฉาชีพ

ต้องมีเงินมากพอซื้อบิตคอยน์ทั้งเหรียญ

บิตคอยน์แบ่งเป็นหน่วยย่อยได้ละเอียดมาก หน่วยที่เล็กที่สุดมีชื่อเรียกว่า satoshi คนจึงถือเศษส่วนของเหรียญได้โดยไม่ต้องมีครบหนึ่งเหรียญ ความเชื่อนี้ทำให้บางคนรู้สึกว่าตัวเอง “ตกรถ” แล้ว หรือกลับกัน คือหันไปหาเหรียญที่ราคาต่อหน่วยต่ำเพราะคิดว่าซื้อได้เยอะกว่า

ทั้งสองความคิดมาจากการดูราคาต่อหน่วยเป็นหลัก ซึ่งไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับความเสี่ยงหรือคุณค่าของสินทรัพย์ คริปโตทุกตัวมีความผันผวนสูง ไม่ว่าจะถือเท่าไหร่ก็ควรใช้เฉพาะเงินที่เสียไปแล้วไม่กระทบชีวิต

บิตคอยน์เคยถูกแฮกมาแล้ว จึงไม่ปลอดภัย

ข่าวที่คนจำได้มักเป็นเรื่องผู้ให้บริการซื้อขายถูกเจาะระบบ หรือกระเป๋าของผู้ใช้ถูกขโมย เหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นจริงและสร้างความเสียหายจริง แต่เป็นการเจาะที่ตัวบริการหรือที่ตัวผู้ใช้ ไม่ใช่การเจาะกติกาของเครือข่ายบิตคอยน์เอง

เทียบง่ายๆ คือมีคนงัดตู้เซฟในบ้านหลังหนึ่ง ไม่ได้แปลว่าระบบเงินตราทั้งประเทศพัง จุดที่ผู้ใช้ควรใส่ใจจึงอยู่ใกล้ตัวกว่า คือการดูแลกุญแจของตัวเอง กุญแจส่วนตัวหรือวลีกู้คืนห้ามบอกใครเด็ดขาด ใครยังไม่แน่ใจว่าสองกุญแจในกระเป๋าทำหน้าที่ต่างกันอย่างไร ลองอ่านคำอธิบายกุญแจสาธารณะกับกุญแจส่วนตัวแบบไม่มีสมการ

มีแต่คนทำผิดกฎหมายที่ใช้บิตคอยน์

ช่วงแรกๆ มีข่าวการใช้บิตคอยน์ในกิจกรรมผิดกฎหมายอยู่จริง แต่การเหมารวมผู้ใช้ทั้งหมดก็เกินจริงไป คนจำนวนมากใช้เพื่อศึกษาเทคโนโลยีหรือทำงานในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง

อีกด้านที่ควรรู้คือบิตคอยน์ไม่ได้ปิดบังตัวตนอย่างที่คิด ทุกธุรกรรมเปิดให้คนทั่วไปเห็นได้ และเมื่อผูกกับข้อมูลยืนยันตัวตนบนแพลตฟอร์มที่มีใบอนุญาต ก็สืบย้อนได้ เรื่องการใช้ให้ถูกกฎหมายในไทย ควรติดตามประกาศจาก ก.ล.ต. ธปท. และกรมสรรพากรโดยตรง

แล้วคุณเคยเชื่อข้อไหนมาก่อน

ที่มาของความเชื่อทั้งห้าข้อคือการเอาภาพระบบการเงินแบบเดิมไปทาบกับสิ่งที่ออกแบบมาต่างกัน ในห้าข้อข้างบน มีข้อไหนที่คุณเคยพยักหน้าตามคนอื่น และข้อนั้นเคยพาให้ตัดสินใจเรื่องเงินไปทางไหน?